Vai trò của sửa soạn cùi răng trong độ bền lâu dài của mão sứ

Khi mão sứ trở thành lựa chọn chủ đạo trong nha khoa hiện đại, Tiến sĩ Gordon Christensen giải thích cách các vật liệu mới và công nghệ quét kỹ thuật số đã thay đổi tiêu chuẩn lý tưởng của việc sửa soạn cùi răng. Hãy tìm hiểu những đặc điểm sửa soạn quan trọng đối với zirconia và lithium disilicate nhằm giảm nguy cơ bung mão, sâu răng ở bờ và gãy mão.

Gordon J. Christensen, DDS, PhD, MSD
13/02/2026
Thời gian đọc: 5 phút

Điểm nổi bật

Việc sửa soạn cùi răng hiện nay cần phù hợp với từng loại vật liệu, đồng thời tính đến quét kỹ thuật số, khoảng hở die trong labo, khớp cắn và yêu cầu thẩm mỹ để giảm nguy cơ bong mão, sâu răng bờ và gãy phục hình.
Zirconia độ bền cao (3Y) đang chiếm ưu thế trong phục hình mão, cho thấy độ bền lâu dài rất cao nhưng cần mài giảm mặt bên và mặt nhai sâu hơn một chút do khoảng hở die ảo trong thiết kế kỹ thuật số.
Zirconia thẩm mỹ và lithium disilicate (e.max) yêu cầu mài sâu và chính xác hơn so với zirconia 3Y, nhằm bù đắp độ bền thấp hơn và giảm nguy cơ gãy lâu dài.

Mỗi tháng, Tiến sĩ Gordon Christensen trả lời một câu hỏi từ độc giả về các vấn đề thường gặp trong nha khoa.

Hỏi:
Thế hệ mão sứ mới hiện nay đang chiếm ưu thế. Tôi đang gặp một số khó khăn lâm sàng như mão bị bung, sâu răng xuất hiện ở bờ mão và đôi khi mão bị gãy. Tôi biết có nhiều yếu tố có thể gây ra các vấn đề này, nhưng tôi cảm thấy phần lớn liên quan đến cách sửa soạn cùi răng. Tôi muốn biết quan điểm cá nhân của ông về những đặc điểm mong muốn của một cùi răng lý tưởng.

Đáp:
Bạn hoàn toàn đúng. Theo quan sát của tôi, một kiểu sửa soạn cùi răng chung cho tất cả các mão hiện nay không còn phù hợp nữa. Có nhiều kiểu sửa soạn khác nhau, phụ thuộc trực tiếp vào ít nhất các yếu tố sau:
- Loại vật liệu dùng để chế tác mão
- Răng thật hay implant
- Khớp cắn của bệnh nhân
- Nhu cầu thẩm mỹ
- Khoảng hở die trong labo
- Loại xi măng gắn

Việc phân tích chi tiết từng yếu tố trên sẽ là một công trình rất lớn. Vì vậy, tôi sẽ tập trung vào các đặc điểm sửa soạn cần thiết cho những vật liệu đang được sử dụng phổ biến nhất hiện nay trong phục hình mão răng.

Tỷ lệ các loại mão răng hiện nay

Dữ liệu từ một trong những labo nha khoa lớn nhất thế giới Glidewell cho thấy tỷ lệ sử dụng các loại mão trong năm 2024 như sau (theo Darryl Withrow – Glidewell):
- Mão kim loại toàn phần: 1,5%
- Sứ phủ trên zirconia: 2,0%
- Zirconia độ bền cao (full-strength zirconia): 65,8%
- Zirconia thẩm mỹ: 18,9%
- e.max: 6,1%
- Composite: 0,2%
- PFM: 5,4%

Hiện nay, zirconia (cả loại độ bền cao và loại thẩm mỹ) là vật liệu được sử dụng nhiều nhất tại Glidewell, một labo hoạt động ở nhiều khu vực địa lý khác nhau.

Xu hướng sử dụng vật liệu cho thấy:
- Zirconia độ bền cao: tương đối ổn định
- Zirconia thẩm mỹ: đang tăng
- e.max, sứ phủ zirconia và PFM: đang giảm
- Mão kim loại toàn phần và composite: rất ít được sử dụng

Trong bài viết này, tôi sẽ tập trung vào đặc điểm sửa soạn cùi răng cho ba loại vật liệu chính:
- Zirconia độ bền cao
- Zirconia thẩm mỹ
- e.max (lithium disilicate)

Những thách thức hiện nay liên quan đến sửa soạn răng

Hiện nay, hầu hết dấu lấy dấu đều được quét kỹ thuật số, dù là bác sĩ quét trực tiếp trong miệng hay labo quét dấu elastomer.

Khi quét, labo thường tạo khoảng hở ảo (virtual die spacing):
- khoảng 60 micron ở thành bên (axial walls)
- khoảng tới 500 micron (0,5 mm) ở mặt nhai

Khoảng hở này làm giảm độ dày thực tế của vật liệu phục hình, do đó bác sĩ phải mài cùi răng sâu hơn một chút ở thành bên và sâu hơn đáng kể ở mặt nhai.

Zirconia độ bền cao (3Y zirconia)

Nghiên cứu lâm sàng dài hạn in vivo của Clinicians Report Foundation (CR) cho thấy vật liệu này có tỷ lệ gãy cực kỳ thấp trong hơn 10 năm sử dụng trong miệng.

Trong các nghiên cứu của CR:
- Không có mão zirconia 3Y vùng răng sau được chế tác bởi hơn 20 labo khác nhau và gắn bởi nhiều bác sĩ khác nhau bị gãy trong khoảng một thập kỷ sử dụng.
- Nghiên cứu cho thấy zirconia 3Y có thể mỏng tới 0,3 mm mà vẫn không bị gãy trong miệng.

Trước khi quét kỹ thuật số trở thành tiêu chuẩn, đặc điểm sửa soạn răng cho zirconia thường là:
- Giảm mặt nhai 2 mm
- Giảm ít nhất 1 mm ở tất cả thành bên
- Đường hoàn tất dạng chamfer trung bình khoảng 0,5 mm
- Độ hội tụ tối đa 20° so với trục dài của răng

Tuy nhiên, do khoảng hở die ảo do labo tạo ra, bác sĩ cần:
- mài sâu hơn một chút ở thành bên (60 micron)
- mài sâu hơn đáng kể ở mặt nhai (500 micron)

Zirconia thẩm mỹ và lithium disilicate (e.max)

Các nghiên cứu dài hạn của CR cho thấy:
- có một số trường hợp gãy của e.max và zirconia thẩm mỹ, với tỷ lệ tới khoảng 7% sau hơn 10 năm.

Điều này không có nghĩa là không nên sử dụng các vật liệu thẩm mỹ này, nhưng bệnh nhân nên:
- tránh nhai thức ăn quá cứng

Đối với răng hàm lớn, zirconia 3Y vẫn được khuyến cáo để giảm nguy cơ gãy.

Đặc điểm sửa soạn cho các vật liệu này

Do độ bền thấp hơn zirconia 3Y, nên cần sửa soạn sâu hơn:
- Giảm mặt nhai ≥ 2 mm
- Giảm thành bên ≥ 1,5 mm
- Chamfer trung bình khoảng 1,0 mm
- Độ hội tụ tối đa 20° so với trục dài răng
Nói cách khác, cùi răng cho zirconia thẩm mỹ và e.max cần sâu hơn so với zirconia 3Y để giảm nguy cơ gãy trong quá trình sử dụng.

Tổng kết

Theo quan sát từ các labo trên toàn quốc, cải thiện kỹ thuật sửa soạn cùi răng có thể giúp giảm phần lớn các biến chứng thường gặp với mão zirconia và lithium disilicate.

Kể từ khi lấy dấu quét kỹ thuật số trở thành tiêu chuẩn, việc sửa soạn cùi răng đã thay đổi đáng kể. Kiểu sửa soạn phải được điều chỉnh tùy theo:
- loại vật liệu phục hình
- khớp cắn
- nhu cầu thẩm mỹ
- mục tiêu tái lập hình thái giải phẫu răng bình thường.

Nguồn: Bài viết đăng trên ấn bản in tháng 2/2026 của Dental Economics.