Bệnh nhân mang thai thường bị từ chối chăm sóc răng miệng định kỳ – nhưng liệu điều đó có đúng?
Katrina Sanders, RDH, phân tích những điều mà chuyên viên vệ sinh răng miệng cần biết để điều trị bệnh nhân mang thai một cách an toàn và tự tin, từ các vấn đề nha chu, tư thế điều trị cho đến chăm sóc sau sinh và khi cho con bú.
Nhiều phụ nữ mang thai thường được khuyên nên trì hoãn điều trị nha khoa – nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay lại cho thấy điều ngược lại. Trong tập Ask the Expert này, Katrina Sanders, RDH, chia sẻ những hướng dẫn thực tiễn, dựa trên bằng chứng nhằm giúp chuyên viên vệ sinh răng miệng tự tin và an toàn khi chăm sóc bệnh nhân mang thai. Từ các cân nhắc về nha chu, tư thế điều trị, gây tê, mòn răng cho đến những lo lắng khi cho con bú, tập này sẽ làm rõ những kiến thức cần thiết để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.
Bản ghi nội dung (Transcript)
Katrina Sanders:
Chào mừng các bạn quay trở lại với Ask the Expert. Tôi là người dẫn chương trình, Katrina Sanders. Khi ghi hình tập này, tôi đang mang thai ở tháng thứ tám, vì vậy tôi muốn chia sẻ một chủ đề rất gần gũi với bản thân mình hiện tại: làm thế nào để điều trị bệnh nhân mang thai một cách an toàn, tự tin và phối hợp hiệu quả.
Dưới đây là một con số đáng ngạc nhiên: 77% bác sĩ sản phụ khoa cho biết bệnh nhân mang thai của họ từng bị từ chối chăm sóc nha khoa định kỳ. Điều này gửi đi một thông điệp đáng lo ngại – không chỉ với bệnh nhân mà còn với các đồng nghiệp y khoa – rằng sức khỏe răng miệng là không cần thiết hoặc nên trì hoãn trong thai kỳ.
Vì vậy, chúng ta cần viết lại câu chuyện này.
Và bởi vì tôi đang mang thai tám tháng, tôi sẽ chia sẻ với bạn 8 lời khuyên quan trọng khi điều trị bệnh nhân mang thai.
Lời khuyên số 1: Chăm sóc nha khoa định kỳ an toàn và cần thiết trong mọi tam cá nguyệt
Các thủ thuật dự phòng, chẩn đoán và phục hồi đều an toàn trong suốt thai kỳ. Quan niệm cũ cho rằng chỉ nên điều trị trong tam cá nguyệt thứ hai hiện nay không còn phù hợp. Trên thực tế, tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng răng miệng không được điều trị gây nguy cơ cho cả mẹ và thai nhi cao hơn nhiều so với việc điều trị nha khoa đúng chỉ định.
Lời khuyên số 2: Chủ động kiểm soát sức khỏe nha chu
Những thay đổi nội tiết trong thai kỳ làm tăng tưới máu mô nướu và phản ứng miễn dịch, thường biểu hiện bằng chảy máu và viêm nướu.
Nhiều thai phụ hiện nay được chỉ định dùng aspirin liều thấp hằng ngày, thậm chí hai liều/ngày, để giảm nguy cơ tiền sản giật. Vì vậy, nếu bạn thấy tình trạng chảy máu nhiều hơn bình thường, điều đó có thể do thuốc làm loãng máu nhẹ, không hẳn là do vệ sinh răng miệng kém.
Chúng ta biết rằng các lần tái khám và chăm sóc duy trì thường xuyên sẽ giúp kiểm soát viêm, đồng thời trấn an cả bệnh nhân và bác sĩ điều trị rằng bệnh nhân đang được chăm sóc tối ưu.
Lời khuyên số 3: Kiểm soát ốm nghén và mòn răng
Tôi không hiểu vì sao lại gọi là “ốm nghén buổi sáng”, khi nhiều người trong chúng ta gặp tình trạng này cả ngày.
Hãy khuyến khích bệnh nhân súc miệng bằng dung dịch baking soda sau khi nôn để trung hòa axit, bảo vệ men răng trước khi chải răng.
Lời khuyên số 4: Hỗ trợ dinh dưỡng và bù nước
Khuyến khích bệnh nhân trao đổi cởi mở về việc bổ sung vitamin tiền sản và khoáng chất, đặc biệt là canxi, vitamin D và folate – những chất rất cần thiết cho sự phát triển của thai nhi và sự ổn định xương của người mẹ.
Do phụ nữ mang thai có tốc độ lọc máu nhanh hơn, việc bù nước đầy đủ là vô cùng quan trọng. Các dung dịch điện giải hoặc bột bù natri có thể hỗ trợ cân bằng nước và điện giải một cách an toàn.
Lời khuyên số 5: Theo dõi các biểu hiện miệng đặc trưng của thai kỳ
Lưu ý các tình trạng như viêm nướu thai kỳ hoặc u hạt sinh mủ (pyogenic granuloma) – đều khá phổ biến và thường tự giới hạn, nhưng cần được theo dõi.
Nếu tổn thương bị chấn thương hoặc ảnh hưởng đến chức năng, có thể chỉ định làm sạch hoặc chỉnh sửa nhẹ nhàng.
Lời khuyên số 6: Lưu ý ảnh hưởng toàn thân và lây truyền giữa bạn tình
Một điều đáng chú ý: nồng độ cao vi khuẩn Porphyromonas gingivalis có liên quan đến chậm thụ thai ở phụ nữ, cũng như giảm khả năng di động tinh trùng và rối loạn cương ở nam giới.
Và đúng vậy – vi khuẩn này có thể lây truyền qua nước bọt. Vì thế, sức khỏe răng miệng của người bạn đời cũng rất quan trọng.
Lời khuyên số 7: Chú ý tư thế và sự thoải mái
Điều này rất quan trọng.
Với bệnh nhân ở giai đoạn cuối thai kỳ, cần tránh tư thế nằm ngửa hoàn toàn. Thay vào đó, hãy nghiêng bệnh nhân nhẹ sang bên trái. Việc này giúp phòng tránh hội chứng tụt huyết áp khi nằm ngửa.
Bạn cũng có thể cho bệnh nhân nghỉ ngắn, uống nước và điều chỉnh ghế từ từ để tăng sự thoải mái.
Lời khuyên số 8: Chăm sóc sau sinh và khi cho con bú
Nếu bệnh nhân cho con bú, hãy trấn an rằng phương pháp “pump and dump” (vắt bỏ sữa) không còn cần thiết đối với các thuốc gây tê nha khoa thông thường.
Các thuốc như lidocain có epinephrin được xem là tương thích với việc cho con bú, theo các bằng chứng dược lý hiện tại.
Khuyến khích bệnh nhân tiếp tục chăm sóc răng miệng sau sinh, vì tình trạng viêm có thể kéo dài trong giai đoạn hồi phục.
Katrina Sanders:
Mang thai không phải là chống chỉ định điều trị nha khoa. Ngược lại, đây là một cơ hội tuyệt vời để dự phòng bệnh bằng cách chăm sóc bệnh nhân mang thai một cách tự tin và đúng chuyên môn. Chúng ta xây dựng niềm tin, hỗ trợ sức khỏe toàn thân và tăng cường mối liên kết với các đồng nghiệp sản phụ khoa.
Tôi là Katrina Sanders, và đây là Ask the Expert. Hẹn gặp lại lần sau – hãy tiếp tục mỉm cười và bảo vệ thế hệ tiếp theo ngay cả trước khi các em cất tiếng khóc chào đời.
Bạn có thể liên hệ với tôi qua Instagram: The Dental Wine Genist, hoặc tại website KatrinaSanders.com.
Kết luận
Điều trị nha khoa cho bệnh nhân mang thai đòi hỏi hiểu biết, sự tự tin và phối hợp liên chuyên khoa, hơn là sự trì hoãn vì lo ngại không có cơ sở. Bác sĩ nha khoa đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe toàn thân cho thai phụ, đồng thời góp phần xây dựng một mô hình chăm sóc y tế toàn diện, lấy dự phòng làm trọng tâm.