Trong nhiều năm qua, mối liên hệ giữa sức khỏe răng miệng và bệnh toàn thân đã trở thành một chủ đề trọng tâm trong nha khoa hiện đại. Các bệnh lý như tim mạch, đái tháo đường hay ung thư vùng đầu cổ thường xuyên được đề cập. Tuy nhiên, một mối liên hệ quan trọng nhưng lại ít được thảo luận chính là vai trò của vi khuẩn miệng trong ung thư đại trực tràng.
Chúng ta thường nói rất nhiều về khoang miệng và việc sàng lọc ung thư miệng, nhưng công việc kiểm soát hệ vi sinh vật trong miệng ảnh hưởng như thế nào đến nguy cơ của các loại ung thư khác, chẳng hạn như ung thư đại trực tràng?
Machell Hudson-Hoover, RDH, CHC, FAAOSH
Andrew Johnston, RDH
Ngày 8 tháng 4 năm 2026
Thời lượng đọc: 6 phút
Đây là một chủ đề nằm ngay ngoài phạm vi thường thấy của chăm sóc liên kết miệng – toàn thân, và cũng là một vấn đề đặt ra nhiều câu hỏi về những điều mà các nhà lâm sàng có thể đang bỏ sót.
Mô tả tập phát sóng
Các cuộc thảo luận trong nha khoa về sức khỏe miệng – toàn thân thường tập trung vào những chủ đề quen thuộc như bệnh tim mạch, đái tháo đường và ung thư vùng đầu cổ. Trong tập Fast Facts: Ask the Expert này, Machelle Hudson chuyển hướng sang một mối liên hệ ít được nhắc đến hơn: vai trò tiềm tàng của vi khuẩn miệng trong ung thư đại trực tràng.
Cuộc thảo luận nhắc lại những gì các bác sĩ đã biết về vi khuẩn gây bệnh nha chu—khả năng của chúng trong việc tác động đến các con đường nội bào, thúc đẩy sự sống sót của tế bào, và góp phần vào các quá trình như di chuyển và xâm lấn. Những cơ chế này thường được liên hệ với ung thư đầu cổ, nhưng ý nghĩa của chúng có thể vượt xa những gì giới nha khoa thường nghĩ đến.
Hudson nhấn mạnh các nghiên cứu đã phát hiện cùng một chủng vi khuẩn—bao gồm Fusobacterium nucleatum—trong cả mẫu ở miệng và đại trực tràng của bệnh nhân ung thư đại trực tràng. Sự hiện diện của các vi khuẩn này ở nhiều vị trí, đặc biệt ở bệnh nhân mắc bệnh nha chu, đặt ra những câu hỏi quan trọng về mối liên hệ giữa sức khỏe răng miệng và nguy cơ bệnh toàn thân.
Khi việc sàng lọc ngày càng được cải thiện và nhận thức tăng lên, vai trò của nha khoa trong phòng ngừa cũng được đặt ra. Từ xét nghiệm vi khuẩn đến giao tiếp với bệnh nhân, tập phát sóng nhấn mạnh một trách nhiệm rộng lớn hơn: nhận diện khi các dấu hiệu trong khoang miệng có thể là chỉ điểm cho bệnh lý toàn thân nghiêm trọng.
Những điểm chính
Ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư phổ biến nhất, nhưng mối liên hệ với
vi khuẩn miệng vẫn chưa được đề cập thường xuyên trong nha khoa.
Vi khuẩn nha chu có thể ảnh hưởng đến các con đường tế bào liên quan đến sự phát triển ung thư, bao gồm sống sót, di chuyển và xâm lấn.
Các nghiên cứu đã xác định cùng một chủng
Fusobacterium nucleatum trong cả mẫu miệng và đại trực tràng ở bệnh nhân mắc bệnh.
Bệnh nhân bị bệnh nha chu có thể mang các vi khuẩn này ở cả khoang miệng và đường tiêu hóa, gợi ý một con đường lan truyền toàn thân.
Chẩn đoán nước bọt và
xét nghiệm vi khuẩn có thể giúp đánh giá nguy cơ, đặc biệt ở bệnh nhân có tiền sử gia đình liên quan.
Lưu ý của biên tập viên
Tập này được xuất bản lần đầu vào ngày 14 tháng 3 năm 2024 và được cập nhật thêm thông tin vào ngày 8 tháng 4 năm 2026.
Bản ghi đầy đủ (trích đoạn)
Andrew Johnston:
Bạn đang nghe Fast Facts: Ask the Expert cùng Machelle Hudson Hoover.
Chào mừng mọi người quay trở lại với phiên bản Oral-Systemic. Machelle, rất vui được gặp lại bạn.
Machelle Hudson:
Chào bạn, bạn khỏe không?
Andrew:
Tôi rất ổn. Hôm nay tôi có một câu hỏi khá cụ thể.
Chúng ta nói nhiều về vi khuẩn miệng và vai trò của chúng trong các bệnh toàn thân. Vậy câu hỏi là: vi khuẩn miệng ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư đại trực tràng như thế nào?
Tại sao vấn đề này quan trọng hơn chúng ta nghĩ
Machelle Hudson:
Đây là một câu hỏi rất hay. Nhưng chúng ta nói về điều này thường xuyên không? Gần như là không.
Điều này nhấn mạnh vai trò và giá trị của các chuyên gia nha khoa.
Chúng ta đã quen với việc nói về vi khuẩn nha chu trong ung thư đầu cổ—chúng ảnh hưởng đến các con đường nội bào, thúc đẩy sự sống của tế bào, kích hoạt các cơ chế làm tăng di chuyển và xâm lấn tế bào.
Nhưng điều chúng ta chưa nói đến nhiều là ung thư đại trực tràng—trong khi đây lại là vấn đề rất lớn.
Tỷ lệ mắc và tầm quan trọng của sàng lọc
Loại trừ ung thư da, ung thư đại trực tràng là loại ung thư phổ biến thứ ba ở cả nam và nữ.
Hiện nay, việc sàng lọc đã cải thiện đáng kể, và điều đó rất đáng mừng.
Mỗi năm có hơn 100.000 ca tử vong do ung thư đại trực tràng—nhiều hơn cả đột quỵ. Đây là một cảnh báo rất nghiêm trọng.
Số ca mới:
- Ung thư đại tràng: 106.000
- Ung thư trực tràng: 46.000
Tỷ lệ mắc:
- 1/23 ở nam
- 1/26 ở nữ
Mối liên hệ miệng – toàn thân
Tất cả quay về một yếu tố: vi khuẩn.
Việc xét nghiệm vi khuẩn gây bệnh là rất quan trọng, giúp hiểu rõ nguy cơ trong miệng và cả nguy cơ toàn thân.
Vai trò của nha khoa trong phòng ngừa là rất lớn.
Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng trong ung thư đại trực tràng. Một số vi khuẩn đáng chú ý gồm:
- Fusobacterium nucleatum (FN)
- Porphyromonas gingivalis (PG)
Bằng chứng nghiên cứu
Một nghiên cứu đã phân lập cùng một chủng F. nucleatum trong cả nước bọt và mẫu phân của bệnh nhân ung thư đại trực tràng.
Ở người khỏe mạnh: không phát hiện vi khuẩn này.
Ở bệnh nhân nha chu: phát hiện ở cả miệng và ruột.
Điều này thực sự đáng lo ngại và đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm của chúng ta trong thực hành lâm sàng.
Vai trò của nha khoa trong phòng ngừa
Andrew:
Có vẻ như xét nghiệm và chẩn đoán đóng vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá nguy cơ?
Machelle:
Chính xác. Việc sàng lọc bệnh nhân là rất cần thiết.
Chúng ta nên tự tin đưa xét nghiệm vi khuẩn nha chu trong nước bọt vào kế hoạch điều trị, đặc biệt với bệnh nhân có tiền sử gia đình ung thư đại trực tràng.
Chúng ta thực sự có vai trò trong phòng ngừa.
Andrew:
Cảm ơn bạn rất nhiều.
Machelle:
Cảm ơn bạn.
Andrew:
Cảm ơn bạn đã lắng nghe Fast Facts: Ask the Expert.