Những lo ngại về nguy cơ ung thư miệng do thuốc lá điện tử

Đánh giá tổng quan lớn củng cố những lo ngại về nguy cơ ung thư miệng do thuốc lá điện tử 

Những phát hiện từ UNSW và các tổ chức hợp tác cho thấy thuốc lá điện tử nhiều khả năng góp phần gây ra ung thư phổi và ung thư khoang miệng, nhấn mạnh sự cần thiết để các bác sĩ lâm sàng và người sử dụng xem xét lại việc coi thuốc lá điện tử là một giải pháp thay thế an toàn cho việc hút thuốc.

Bridget Janis
Ngày 13 tháng 5 năm 2026
Thời gian đọc: 4 phút

Những điểm nổi bật chính

- Nghiên cứu này là bằng chứng rõ ràng nhất cho đến nay liên kết việc sử dụng thuốc lá điện tử với nguy cơ gia tăng ung thư phổi và ung thư miệng.
- Các hợp chất trong thuốc lá điện tử, bao gồm các hóa chất hữu cơ dễ bay hơi và kim loại, có thể gây tổn thương DNA, stress oxy hóa và viêm mô.
- Các thí nghiệm trên động vật cho thấy tổn thương tế bào và sự gián đoạn các con đường sinh học liên quan đến sự phát triển ung thư.
- Các triệu chứng của ung thư miệng bao gồm đau hàm, xuất hiện khối u, đau nhức kéo dài và khó nuốt; việc phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng đối với điều trị.
- Các bác sĩ lâm sàng khuyến nghị thực hiện sàng lọc ung thư miệng kỹ lưỡng, đặc biệt đối với những bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá truyền thống, bao gồm đánh giá tiền sử sức khỏe và khám thực thể.

Một đánh giá nguy cơ mới mang tính định tính và đa ngành được thực hiện tại UNSW Sydney đã phát hiện một mối liên hệ rõ ràng giữa việc sử dụng thuốc lá điện tử chứa nicotine với các bệnh ung thư phổi và khoang miệng — một sự thay đổi đáng kể so với nhiều thập kỷ trước khi nguy cơ của thuốc lá điện tử vẫn còn phần lớn chưa được xác định rõ.

Nghiên cứu được dẫn dắt bởi Phó Giáo sư Bernard Stewart, nhà nghiên cứu ung thư của UNSW, người tập trung nghiên cứu các nguyên nhân gây ung thư xuất phát từ các chất ô nhiễm môi trường và các yếu tố lối sống. Nhóm nghiên cứu còn có sự tham gia của các nhà khoa học từ Đại học Queensland, Đại học Flinders, Đại học Sydney, cùng với các bệnh viện Royal North Shore, The Prince Charles và Sunshine Coast University. Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Carcinogenesis.

“Xem xét tất cả các phát hiện — từ theo dõi lâm sàng, các nghiên cứu trên động vật và dữ liệu cơ chế sinh học — thuốc lá điện tử nhiều khả năng gây ra ung thư phổi và ung thư miệng,” Phó Giáo sư Bernard Stewart AM, nhà nghiên cứu ung thư của UNSW, cho biết.

Nghiên cứu huy động các chuyên gia từ nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm dược sĩ, nhà dịch tễ học, bác sĩ phẫu thuật lồng ngực và các nhà nghiên cứu y tế công cộng, đồng thời dựa trên các nghiên cứu lâm sàng hiện có, các thí nghiệm trên động vật và các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm để đánh giá liệu thuốc lá điện tử có dẫn đến ung thư miệng hay không.¹

Thuốc lá điện tử mới chỉ xuất hiện khoảng 20 năm, do đó chưa có dữ liệu dịch tễ học dài hạn; trong khi đó, thuốc lá truyền thống đã được nghiên cứu trong khoảng một thế kỷ. Vì thiếu hiểu biết đầy đủ về các tác hại, việc tư vấn cho bệnh nhân về nguy cơ của thuốc lá điện tử thường là một “vùng xám” đối với các bác sĩ lâm sàng; điều này càng trở nên phức tạp hơn khi nhiều người cho rằng thuốc lá điện tử là một chiến lược hỗ trợ cai thuốc lá.

“Theo hiểu biết của chúng tôi, đây là đánh giá mang tính xác định rõ ràng nhất cho thấy những người sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ mắc ung thư cao hơn so với những người không sử dụng,” Giáo sư Stewart cho biết.

Do đó, kết luận hiện tại của nghiên cứu dựa trên các dạng bằng chứng khác, chẳng hạn như kiến thức về các hợp chất gây ung thư có trong thuốc lá điện tử. Các hợp chất trong khí dung của thuốc lá điện tử bao gồm các hóa chất hữu cơ dễ bay hơi và kim loại được giải phóng từ các cuộn dây đốt nóng. Điều này có thể dẫn đến tổn thương DNA, stress oxy hóa và viêm mô.

Nghiên cứu đã thực hiện các thí nghiệm trên chuột, cho thấy các hợp chất gây ra những tổn thương nói trên cũng dẫn đến tổn thương tế bào và làm gián đoạn các con đường sinh học liên quan đến ung thư.¹

Các triệu chứng ung thư miệng mà bác sĩ lâm sàng cần biết

Các triệu chứng của ung thư miệng có thể khác nhau ở từng người, nhưng phần lớn bệnh nhân gặp phải tình trạng đau tai hoặc đau hàm, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau nhức hoặc khó chịu kéo dài, mệt mỏi, hạch bạch huyết sưng to, khó nuốt và khó nhai.

Ngoài ra còn có thể xuất hiện các triệu chứng ở vùng họng, bao gồm ho, thay đổi giọng nói như khàn tiếng và cảm giác tê bì. Việc sờ thấy bất kỳ khối u nào ở vùng đầu hoặc cổ đều có thể là dấu hiệu của ung thư miệng, bất kể khối u đó có gây đau hay không.

Susan Cotten, Giám đốc điều hành của Oral Cancer Consulting và là người sáng lập The Cotten Method², cho biết rằng những khối u không gây đau có thể đáng lo ngại hơn, trong khi khối u gây đau có thể là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động để chống lại nhiễm trùng.

Bệnh nhân được khuyến cáo nên chú ý đến thời gian tồn tại của các dấu hiệu này. Nếu tình trạng kéo dài hơn hai tuần, nên tiến hành đánh giá chuyên sâu bởi bác sĩ chuyên khoa.

“Họ biết rằng cần liên hệ với nha sĩ của mình, hoặc tôi thực sự khuyến khích họ đặt lịch hẹn với bác sĩ tai mũi họng (ENT), bởi vì đây là những chuyên gia về vùng đầu và cổ,” Cotten cho biết.

Quy trình sàng lọc ung thư miệng bao gồm những gì?

Quy trình sàng lọc bắt đầu bằng việc xem xét tiền sử sức khỏe của bệnh nhân, bao gồm tiền sử nha khoa và bất kỳ yếu tố nguy cơ nào mà bệnh nhân có thể có, chẳng hạn như hút thuốc lá, sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nhai.

“Ở các phòng khám mà tôi làm việc cùng và trong các khóa học mà tôi giảng dạy, sau khi hoàn thành quá trình đánh giá, chúng tôi sử dụng một biểu mẫu đánh giá nguy cơ ung thư miệng riêng biệt,” Cotten cho biết. “Tôi khuyến khích điều đó, bởi vì khi đó chúng ta có thể thu thập toàn bộ thông tin cần thiết từ bệnh nhân.”

Sau khi xem xét tiền sử bệnh nhân, các bác sĩ lâm sàng sẽ thực hiện cả đánh giá ngoài miệng và trong miệng.

Đánh giá ngoài miệng bao gồm kiểm tra khớp thái dương hàm và phát hiện bất kỳ bất thường nào khi bệnh nhân há miệng; các sai lệch hoặc tiếng nghiến sẽ được ghi nhận. Người khám sẽ sờ nắn các hạch bạch huyết, tuyến nước bọt, hạch sau tai và các hạch chẩm nằm phía sau tai và nền sọ.

Việc đánh giá bên trong khoang miệng bao gồm kiểm tra tất cả các khu vực, gồm má, thành sau họng, lưỡi, amidan và lưỡi gà. Người khám sẽ tìm kiếm sự đối xứng về kích thước và màu sắc, đồng thời đánh giá sự hiện diện của đau nhức hoặc bất thường.

Kết luận

Bằng chứng khoa học mới nhất cho thấy thuốc lá điện tử có khả năng góp phần vào sự phát triển của ung thư miệng thông qua nhiều cơ chế sinh học khác nhau như tổn thương DNA, stress oxy hóa và viêm mạn tính.

Mặc dù cần thêm các nghiên cứu dài hạn để xác định chính xác mức độ nguy cơ, nhưng dữ liệu hiện tại đã đủ mạnh để cộng đồng nha khoa xem vaping là một yếu tố nguy cơ cần được quan tâm nghiêm túc.

Việc phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ, thực hiện sàng lọc định kỳ và tư vấn bệnh nhân ngừng sử dụng thuốc lá điện tử có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm gánh nặng ung thư miệng trong tương lai.

Tài liệu tham khảo: