Điện thoại thông minh đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Từ làm việc, học tập, giải trí đến giao tiếp, hầu hết mọi hoạt động đều gắn liền với màn hình điện thoại. Tuy nhiên, việc sử dụng thiết bị này trong thời gian dài cũng kéo theo một nhóm các vấn đề về sức khỏe mà nhiều chuyên gia gọi chung là "Phone Body". Mặc dù Phone Body không phải là một bệnh lý được công nhận chính thức, thuật ngữ này được sử dụng để mô tả tập hợp những thay đổi về tư thế, cơ xương khớp, thị giác và hành vi do thói quen sử dụng điện thoại thông minh kéo dài.
Phone Body bao gồm những biểu hiện nào?
Việc sử dụng điện thoại nhiều giờ mỗi ngày có thể tạo ra hàng loạt thay đổi trên cơ thể, đặc biệt khi người dùng thường xuyên cúi đầu, ngồi lâu hoặc giữ nguyên một tư thế.
Đây là biểu hiện phổ biến nhất của Phone Body.
Khi cúi đầu nhìn điện thoại trong thời gian dài, các cơ vùng cổ và vai phải chịu tải trọng lớn hơn bình thường. Điều này dễ dẫn đến:
Đau cổ.
Cứng cổ.
Căng cơ vùng gáy.
Đau lan xuống vai hoặc lưng trên.
Hạn chế vận động cổ.
Càng cúi đầu nhiều, áp lực lên cột sống cổ càng tăng
2. Vai gù và tư thế xấu
Người thường xuyên sử dụng điện thoại có xu hướng:
Khom lưng.
Vai cuộn về phía trước.
Đầu đưa ra trước.
Nếu tình trạng này kéo dài, các nhóm cơ vùng ngực sẽ co ngắn trong khi cơ lưng trên bị yếu đi, khiến tư thế ngày càng xấu và dễ xuất hiện đau mạn tính
3. Đau cổ tay và ngón tay cái
Việc vuốt màn hình, nhắn tin hoặc chơi game liên tục khiến các gân và cơ bàn tay hoạt động quá mức.
Một số triệu chứng thường gặp gồm:
Đau ngón tay cái.
Mỏi cổ tay.
Căng cơ bàn tay.
Khó chịu khi cầm nắm điện thoại trong thời gian dài
Nhìn màn hình điện thoại liên tục khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn bình thường.
Các biểu hiện thường gặp:
Mỏi mắt.
Khô mắt.
Nhìn mờ tạm thời.
Chảy nước mắt.
Nhức đầu sau khi sử dụng điện thoại lâu.
Đặc biệt, ánh sáng xanh từ màn hình vào buổi tối còn có thể làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể
Điện thoại có làm biến dạng cột sống hay xương không?
Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm.
Theo các bằng chứng khoa học hiện nay, chưa có nghiên cứu đủ mạnh chứng minh rằng việc sử dụng điện thoại thông minh gây biến dạng xương hoặc làm hỏng cột sống ở người khỏe mạnh.
Phần lớn các triệu chứng của Phone Body là hậu quả của:
Quá tải cơ.
Căng mô mềm.
Duy trì tư thế sai trong thời gian dài.
Thiếu vận động.
Những triệu chứng này thường có thể cải thiện nếu thay đổi thói quen sinh hoạt và tăng cường vận động
Vấn đề lớn hơn: Lối sống ít vận động
Nhiều chuyên gia cho rằng tác hại lớn nhất của việc sử dụng điện thoại không nằm ở chính thiết bị, mà ở việc ngồi quá lâu và ít vận động.
Một người có thể dành nhiều giờ liên tục để:
Lướt mạng xã hội.
Xem video.
Chơi game.
Làm việc trên điện thoại.
Trong suốt thời gian đó, cơ thể gần như không thay đổi tư thế.
Ngồi lâu kéo dài có liên quan đến:
Đau cổ.
Đau vai.
Đau lưng.
Giảm sức mạnh cơ.
Giảm khả năng vận động.
Giảm thể lực.
Tăng nguy cơ béo phì.
Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Rối loạn chuyển hóa nếu kéo dài trong nhiều năm.
Ngay cả khi bạn tập thể dục 30–60 phút mỗi ngày nhưng vẫn ngồi liên tục nhiều giờ, các nguy cơ sức khỏe vẫn không được loại bỏ hoàn toàn
Phone Body còn ảnh hưởng đến não bộ
Không chỉ tác động lên cơ thể, việc sử dụng điện thoại quá mức còn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và chức năng nhận thức.
Giảm khả năng tập trung
Việc liên tục nhận thông báo, chuyển đổi giữa nhiều ứng dụng và nội dung ngắn khiến não bộ phải thay đổi sự chú ý liên tục, làm giảm khả năng tập trung trong công việc và học tập.
Gia tăng căng thẳng
Thông báo liên tục từ mạng xã hội, email hoặc tin nhắn có thể tạo cảm giác luôn phải phản hồi ngay lập tức, từ đó làm tăng mức độ căng thẳng và áp lực tâm lý.
Ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ
Sử dụng điện thoại trước khi ngủ có thể:
Làm chậm quá trình buồn ngủ.
Giảm chất lượng giấc ngủ.
Khó ngủ hơn.
Giảm thời gian ngủ sâu.
Giảm tương tác trực tiếp
Việc dành quá nhiều thời gian cho màn hình có thể làm giảm các cuộc trò chuyện trực tiếp, ảnh hưởng đến chất lượng các mối quan hệ xã hội và sức khỏe tinh thần
Làm thế nào để phòng tránh Phone Body?
Việc thay đổi một vài thói quen nhỏ mỗi ngày có thể giúp giảm đáng kể các triệu chứng liên quan đến Phone Body.
Giữ điện thoại ngang tầm mắt
Thay vì cúi đầu xuống màn hình, hãy nâng điện thoại lên gần tầm mắt để giảm áp lực lên vùng cổ và vai.
Thay đổi tư thế thường xuyên
Không nên ngồi liên tục trong nhiều giờ.
Hãy đứng dậy, đi lại hoặc vận động nhẹ sau mỗi 30–60 phút để giảm áp lực lên cột sống và cơ bắp.
Tăng cường sức mạnh cơ
Nên tập luyện các nhóm cơ:
Cơ lưng trên.
Cơ vai.
Cơ cổ.
Cơ trung tâm (core).
Những nhóm cơ khỏe sẽ giúp duy trì tư thế đúng và giảm đau mỏi.
Hạn chế nhìn màn hình liên tục
Áp dụng quy tắc nghỉ mắt định kỳ, giảm thời gian sử dụng điện thoại trước giờ đi ngủ và ưu tiên các hoạt động ngoài trời khi có thể.
Tăng vận động trong cả ngày
Không nên chỉ tập thể dục một lần rồi tiếp tục ngồi nhiều giờ.
Thay vào đó, hãy:
Đi bộ nhiều hơn.
Leo cầu thang.
Đứng khi gọi điện.
Vận động nhẹ giữa các khoảng thời gian làm việc.
Việc phân bổ hoạt động thể chất xuyên suốt trong ngày mang lại lợi ích sức khỏe tốt hơn so với việc ngồi bất động trong thời gian dài.
Kết luận
Phone Body là hệ quả của lối sống gắn liền với thiết bị số hơn là do bản thân chiếc điện thoại. Những triệu chứng như đau cổ, vai gù, mỏi mắt hay đau cổ tay chủ yếu xuất phát từ tư thế không đúng, thời gian ngồi kéo dài và thiếu vận động.
Tin vui là phần lớn các vấn đề này hoàn toàn có thể phòng ngừa và cải thiện bằng cách duy trì tư thế đúng, nghỉ ngơi hợp lý, tăng cường vận động và sử dụng điện thoại một cách khoa học. Chỉ cần những thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày cũng có thể giúp bảo vệ sức khỏe cơ xương khớp, cải thiện chất lượng giấc ngủ và nâng cao sức khỏe thể chất lẫn tinh thần trong kỷ nguyên số.